Dit artikel gaat over het gebouw en de historie hiervan. Voor de huidige museumorganisatie, zie Museum van de Geest.

Het Dolhuys
De voormalige kapel
Locatie
Plaats	Schotersingel 2, Haarlem, Nederland
Adres	Schotersingel 2
Status en tijdlijn
Oorspr. functie	Stads Leprozen-, pest- en dolhuis
Huidig gebruik	Museum van de Geest
Bouw gereed	1320
Verbouwing	1559, 2005
Erkenning
Monumentstatus	Rijksmonument
Monumentnummer	19688
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde

Het Dolhuys in de Noord-Hollandse stad Haarlem is een voormalige leprozerie en dolhuis, waar vanaf de 16e eeuw krankzinnigen werden verpleegd en sinds 2005 Museum van de Geest in gehuisvest is.

Het oudste gedeelte van het complex aan de Schotersingel dateert uit 1320 en was in eerste instantie in gebruik als melaatsenoord. Het complex lag in die tijd buiten de stadsmuren omdat leprapatiënten werden geweerd uit de steden. De Haarlemse leprozerie was daarnaast een officiële schouwplaats: leprapatiënten uit geheel Holland werden hiernaartoe gestuurd om geschouwd te worden. Als ze werkelijk lepra hadden kregen ze een 'vuilbrief' (bewijs van ziekte) mee die hen het recht gaf te bedelen en te wonen in een leprozerie in hun eigen woonplaats. Leprozen met een vuilbrief kregen een klepper waarin het Haarlemse stadswapen was gegraveerd.^[1]

• 
  Voorbeeld vuilbrief

In 1559 (na het verdwijnen van lepra) werd het huis verbouwd en ingericht als dolhuis^[2] en werden er 'krankzinnigen' gehuisvest. Kalme patiënten konden vrij rondlopen, voor lastige patiënten, 'dollen', werden er veertien dolcellen met een getraliede deur, een houten krib en een poepdoos ingericht. Een luikje boven in een cel zorgde voor licht en lucht.^[3]

Na de 'dollen' werden er in het dolhuis achtereenvolgens syfilispatiënten, (oudere) zieken en kinderen verzorgd.

• 
  Weesmeisjes gaan uit onder geleide van een der oudsten
• 
  Ouderen in 1996

In 2002 werd museum Museum van de Geest opgericht en in 2005 geopend in het gebouw.

• Historie van het Dolhuys.

Zie de categorie Dolhuys van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.