Ultrageluid of ultrasoon geluid is geluid waarvan de frequentie te hoog is om gehoord te worden door het menselijk oor.

Het ultrasone geluidsgebied begint vanaf ongeveer 20 000 hertz (20 kHz) en loopt tot 800 miljoen hertz (800 MHz). Bij de mens verandert vanaf 20 kHz de gehoordrempel, het geluidsniveau dat iemand nog net kan horen, afhankelijk van de leeftijd. Jongeren kunnen hoge tonen beter horen dan ouderen.

Boven 800 MHz spreekt men van hypersone trillingen, onder 16 Hz heet het infrageluid. Ultrasone trillingen worden meestal opgewekt door omzetting van elektrische of magnetische energie in mechanische energie, maar kunnen ook bij vlammen of in fluitjes ontstaan.

Sommige dieren, bijvoorbeeld honden, muizen, dolfijnen en enkele insecten kunnen hoge tonen (frequenties) die voor mensen niet hoorbaar zijn, nog wel horen. Vleermuizen en dolfijnen produceren ultrageluid voor het vangen van hun prooi en oriënteren zich met behulp van echolocatie en echo-oriëntatie. De trillingen worden door de omgeving teruggekaatst en door het gehoor opgevangen. Mensen vinden vleermuizen omgekeerd met een vleermuisdetector.

Ultrasoon geluid heeft vele toepassingen, bijvoorbeeld in industrie en in de medische wereld. Denk ook aan een hondenfluitje, waarbij een mechanische opwekking voor een hoge trilling zorgt. Andere toepassingen zijn de sonar, echoloding, ultrasoon boren, bijvoorbeeld in glas, keramische producten en edelstenen, lassen, reinigen en ultrasoon onderzoek.

Ultrageluid wordt gebruikt voor het maken van een echografie van het menselijke lichaam. Het ultrageluid dringt in zachtere weefsels door en wordt door stevig weefsel, zoals botweefsel, weerkaatst. Zo kunnen de zachte delen in het lichaam zichtbaar worden gemaakt, waardoor het een aanvulling vormt op de mogelijkheden van een röntgenfoto, zonder stralingsbelasting.

Ultrasoon reinigen is een manier om een te reinigen voorwerp onder te dompelen in een vloeistof, die in ultrasone trilling wordt gebracht. Ultrasoon reinigen is op het cavitatie-effect gebaseerd, dat wil zeggen op het ontstaan van hiaten door snelstromende stoffen. Deze techniek wordt gebruikt om juwelen, lenzen, horloges en medische of tandtechnische instrumenten te reinigen. Het reinigen van glaswerk of metalen onderdelen in een laboratorium of in de industrie hoort ook tot de mogelijke toepassingen.^[1]

Een aantal chemische reacties laat zich met behulp van een ultrasoonbad uitvoeren. Een voorbeeld daarvan is vorming van de halfgeleider cadmiumsulfide.

• Ultrasone trillingen worden in de tandheelkunde gebruikt voor het verwijderen van tandsteen.
• Ultrageluid werd in de jaren 70 van de 20e eeuw in een afstandsbediening van televisies gebruikt, maar men is hiervoor meestal op infrarood licht overgegaan.